Bir çok kişinin  boşanma aşamasında depresyona  girmesi beklenen bir sonuçtur. Belki de önceden başlayan bir depresyon bu boşanma sürecini daha da hızlandırmış olabilir. Boşanma sürecinde eşlerin alacağı  psikolojik destek her şeyi daha  sağlıklı  bir şekilde görmelerini sağlar. Bu ilişkide eşler neredeydi,  hangi nedenler  bu sonuca neden oldu, şimdi iki tarafın  neler yapması gerekir. Bir filmde başrolü oynayan kişinin kendisini sonradan ekrandan izlemesi gibi  terapi süreci ilerler ve yeni yaşamla ilgili  kararlar alınır.

Önerilen boşanma gerçekleşmeden önce bir psikolojik desteğin alınmasıdır. Bu süreci boşanma  öncesi,   boşanma sırası ve boşanma sonrası  olarak değerlendirmek daha doğru olur.

BOŞANMA ÖNCESİ: Eşle anlaşılamayan, artık  bazı şeylerin eskisi gibi olmadığı hissedilen dönemdir. Evde tartışmalar artar ve paylaşımlar belirgin düzeyde azalır. En ufak bir şeyden tartışma başlayabilir.Eşlerden biri ya da ikisi artık sonlandırma kararını düşünmeye başlamıştır.Çocuklar ya da gelecek yaşamla ilgili kaygılar  bu dönemde üst düzeyde yaşanır.

 Boşanmaya karar verilse  bile taraflar ilişkilerini  karşılıklı konuşabilecek düzeyde olmalı. Aksi takdirde boşanma süreci daha da uzamakta , taraflar ve çocuklar daha fazla zarar görmektedir.

BOŞANMA SIRASI : Eşlerden biri veya diğeri tarafından verilen boşanma kararı  netleşmiştir.Avukatlar karşılıklı olarak  ayarlanmıştır.  Bu süreçte eşlerden birisi daha kararlı ve güçlü olurken diğer eş  güçsüz, çaresiz, yalnız, hüzünlü, yıkılmış, depresif, kızgın hissedebilir. Pişmanlık duyguları üst seviyede olsa da sona doğru yaklaşmak  kişi için üzüntü verici olabilir.  Ailenin diğer üyelerinin bu süreç hakkında bilgisi olur . Kararlara müdahale edilmemesi, görüş belirtilmemesi eşler açısından çok daha sağlıklı olacaktır. Bu durumda kişi kendi yaşamını düşünmekten çok konuşulanlar arasında kaybolup gittiğini hisseder.

Avukatlar; boşanma ile birlikte maddi paylaşım için artık devrededir. Bu süreç de uzlaşmacı bir şekilde çözümlenmeli gereksiz tartışmaların yeniden yaşanmayacağı bir ilişki içinde sonuca ulaşmalıdır. Çocuklar bu devrede kullanılmamalı ve yaşadıkları  endişeler ile ilgili olarak  rahatlatılmalıdır.

BOŞANMA SONRASI: Yaşama yeni bir başlangıç yapma zamanı geliştir.  Eşlerden bazıları bunu başarabilirken bazıları ise bu süreçten çok daha yorgun çıkabilir. Bu süreci kabullenememe, yaşanan pişmanlık duyguları , gelecekle ilgili yoğun kaygılar , ne yapacağını bilememe , bir türlü adım atamama gibi duygular yaşanır. Bu duygulardan uzaklaşmak  kişi için zordur.  Psikolojik destekle bu süreç daha kısa sürede ve daha az zararla atlatılabilir.

Eşlerin yeni yaşama uyum sağladıktan sonra aşka ve sevgiye sarsılan  güven duygusunun  yeniden  filizlenmesine izin vermesi gerekir. Gelecekle ilgili plan yapma, yaşamdan ve ilişkilerden yeni şeyler bekleme , bunlar  için çaba gösterme kişinin artık sağlıklı olduğunun bir göstergesidir.  Boşanma sonrasında kişilerin çok  yakın bir ilişki kurmaması , ortak alanlarda çok fazla birlikte bulunmaması , boşanma sonrası yeni kurulan yaşamın takip edilmemesi çok daha doğrudur.

BOŞANMA SONRASI ÇOCUKLAR: Eş rolü biten kişilerin anne baba rollerini titizlikte uygulamaya devam etmesi gerekmektedir. Özellikle de boşanma öncesinde yaşanan  tartışmalara  tanık olan bir çocuk söz konusu ise bir uzmanla  birlikte bu süreci geçirmesini sağlamak çok daha sağlıklı olacaktır.Boşanmanın tüm evresinde yaşanan duyguların çocuklara yansıtılmaması gerekir.  Kişi eşini sevmiyor olabilir, her şey bitmiş olsa bile  o kişi hala çocuğun annesi ya da babasıdır.Çocuk anne ya da babasının  üzülmesini asla istemez.  Anne de baba da mutlu ve her şeyin yolunda olduğunu çocuğa hissettirmelidir. Çocuk için birlikte ortak paylaşımlar yine de devam etmelidir. “Biz  artık aynı evde yaşamıyor olabiliriz, ama senin annen ve baban olarak yine birlikte olacağız” mesajı yaşanarak verilmelidir. Boşanma sonrasında eşle ilgili olumsuz duygular çocuklara yansıtılmamalıdır. Eşe duyulan öfke mesajları çocukla iletilmemelidir. Bazı çocuklar boşanma sonrasında anne – babalarına onlar üzülmesinler diye duygularını ifade etmekten kaçınarak her şey yolundaymış gibi davranabilir. Burada dikkatli olmak gerekir. Bastırılan bu duygular farklı  semptomlarla birden ortaya çıkabilir ( alt kaçırmaları, kekemelik, tırnak yeme gibi )

Psikolog Eda Gökduman
İstanbul

Boşanma kararı alındığında, boşanmanın olumsuz etkilerini en aza indirmek amacıyla net bir plan yapmalısınız. Unutmayın ki çocuklar olayın kendisinden çok, oluş biçiminden, süreç içerisinde yaşananlardan etkileniyor.

Çiftler boşanma kararı aldığında genellikle ya çocuklarının tepkilerini göz önünde bulundurmazlar Çocukların boşanmaya tepkileri karmaşıktır.  Boşanmanın ne olduğu ve boşanmadan sonra anne, baba ve çocuğun yaşamında ne gibi değişiklikler olacağı konusunda çocuğu bilgilendirmek ve bilinçlendirmek gerekir. Boşanma kararını açıklarken ebeveynler birlikte hareket etmelidir.

Boşanıyor olduğunuzu kimseden saklamayın. Anne-baba bu kararı çocuklarına nasıl söyleyeceklerini bilmezler.  Eşler, kendi ailelerini de toplayarak hep birlikte bir toplantı yapmalı ve çocukla ilgili alınan kararlardan herkesin haberi olmalıdır. Böylece herkes çocuk için işbirliğinin kaçınılmaz olduğunu hatırlatmış olur, çocuğun bu durumdan çok etkilenebileceğinin ve bu konuda herkesten duyarlılık beklendiğinin altı çizilir. Bunların yanı sıra, çocuklarınızın hayatında önemli yer tutan diğer kişileri de (yakın aile dostları, okuldaki ve kurslardaki öğretmenler gibi) de bilgilendirin ki hem çocuklarınıza hem de size yardımcı olabilsinler.

Çocukları mahkeme, eşya dağılımı, nafaka gibi konulardan haberdar etmeyin. Anne ve babanın, boşanmanın getirdiği sorunlarla nasıl başa çıktığı çok önemlidir ve çocuğu direk etkiler. Çocuklar anne-babanın boşanmaya tepkisini izleyerek ona göre tepkide bulunacaklardır.

Çocukların boşanmaya uyum sağlaması için, sizin yapmaya çalıştıklarınızın bilincine varmaları gereklidir.  Ayrı yaşama ve boşanmanın ne anlama geldiğini, onları nasıl etkileyeceğini somut ifadeler ile anlatın.  Çocuklar, anne babayla ilişkilerinin bundan sonra nasıl süreceğiyle ilgili çok net, çok yaşamsal pratik kararlar duymak isterler. Nerede, kimle yaşayacaklar, gibi.  Ayrıca görüşme düzenine de karar vermelisiniz.   Çocuklarınızı boşanmaya hazırlamak için onlardan gelecek soruları yanıtlamak için hazırlıklı olun.  Ayrılık nedeninize ilişkin sorularını yanıtlarken, çocukların yaş dönemine uygun kelimeler ve cümleler seçin.

       Annem/babam, evden neden ayrılıyor?

         Annem/babam, evden ne zaman ayrılacak?

         Bana ne olacak?

         Neden ben seninle değil de annemle/babamla kalacağım?

         Annem/babam, evden ayrılınca nerede yaşayacak?

         Annem/babam, evden ayrılınca üzülmeyecek mi?

         Annemi/babamı tekrar görebilecek miyim?

         Annem/babam, eve geri dönecek mi?

 Bu soruların yanıtlarını iyice netleştirdikten sonra açıklamayı eşler birlikte yapmalıdır.   Çocuklarınızın düşünce ve duygularını paylaşmaya onları anlamaya çalışın.

 Boşanma sürecine hazırlama konusunda profesyonel yardım almaktan çekinmeyin

Olumlu Olun - Çocuklar sizing duruş ve davranışlarınızdan anlamlar çıkarmaya çalışır.  Olumlu ve güleryüzlü olun.  Bu davranışınızın bulaşıcı olduğunu göreceksiniz.  Hayatınızda gerçekleşen değişiklikler gerçekten istemediğiniz doğrultuda olabilir, ancak hayat acı tatlı anları ile bir maceradır.

Çocuklarınıza onları koşulsuz sevdiğinizi her fırsatta hatırlatın ve hissettirin ? çocuklarınızın bu konuda bir şüphesi olmadığından emin olsanız bile bunu yapın.

Davranışlarınız söyledikleriniz ile uyumlu olsun ? Çocuk yetiştirmenin tek bir doğru yolu yoktur, çocuklarımız konusunda bazen düşündüklerimizi uygulayamayabiliriz.  Sakin ve sabırlı olmak gibi.  Kendinize vakit ayırın, dışarı çıkın ve eve pozitif enerji ile geri dönün.

Sabırlı Olun ? Çocuğunuz babası ile ilgili aynı soruları tekrar tekrar sorabilir.  Bu sizing iyi açıklamadığınız anlamına gelmez.  Çocuklar bazı şeyleri zihinlerinde  anlamlandırmak için tekrar tekrar sorabilirler.  Bir ebeveynden ayrı kalmak onlar için yeteri kadar zor bir durumdur ve bu konuda soru sormaları normaldir.

Eski eşiniz hakkında çocukların yanında olumsuz konuşmaktan kaçının.

Konuyu değiştirmeyin, tartışmaktan kaçınmayın ? Çocukların ihtiyaçlarına önem verin.  Aynı şeyleri sormalarından, istemediğiniz konulara girmekten kaçınmayın.  Kendinizi onların yerine koyun ve ihtiyaçlarını anlamaya çalışın.

Gereksiz detayları çocuklarla paylaşmayın ? Ayrılmanıza yol açan nedenlerin ayrıntıları çocukların bilmesine gerek yoktur.  Detayları kendinize saklayın.  Açıkça bazı detayların büyükler arasında kalması gerektiğini söyleyin.

Çocuklardan taraf tutmalarını beklemeyin ? Eski eşinizin davranış ve sözleri ne kadar yersiz ve yanlış olsa da, çocuğunuz anne ya da babsıyla ilişkisini devam ettirmek isteyecektir.  Ayrıldığınız eşinizle çocuğunuzun ilşkisinin devamı konusunda destekleyici bir tutum sergileyin.
 
Nafaka hakkında çocuklarla veya onların yanında konuşmayın ? Bu yetişkinlerin meselesi.  Aksi durumda davranmak sadece çocukların kendilerinin sorun olduğunu düşünmelerine neden olur.  (Bababm benim için para göndermiyor, annem bu yüzden kızgın, vs)

Birlikte zaman geçirin: Düzenli olarak çocuklarınızla birlikte zaman geçirin. Okumak, birlikte yürüyüşe çıkmak, gününüz hakkında konuşmak ya da yemek masasını birlikte hazırlamak beraber vakit geçirmenizi sağlayacak yollardan bazıları.  Birlikte dışarı çıkın Ayrıca özel olayları paylaşmanız da önemli. Bu şekilde birlikte zaman geçirerek ilişkinizi güçlendirir ve çocuklarınıza sevildiklerini hissettirirsiniz.

Erken Kalkın. 

Hergün kalktığınız saatten 15 dakika daha erken uyanın.  Bu süreyi sadece kendiniz için kullanın.  Ruhunuzu dinlendirecek bir aktivite, kitap okumak, günlük yazmak, gibi.

Çocukların Yatma Saatleri Rutin Olmalı

Eğer her gece farklı saatlerde yatarlarsa, bu sizin için yorucu olacaktır.  Aynı şekilde sabahları erken uyanıyorlarsa, odalarına bir çalar saat koyup kurun ve saat çalmadan sizi uyandırmamalarını, alarm çalana kadar kendi başlarına sessizce oynamalarını isteyin.

Haftada 1 Geceyi Kendinize Ayırın

Haftada 1 gece, çocukları uykuya gönderdikten sonra, her zaman yaptığınız işleri – TV, çamaşır vs- yapmayın ve bu süreyi bir hobi gibi sevdiğiniz ve sizi dinlendirecek bir aktiviteye zaman ayırın.

Duş Zamanı

Her gün duşta geçireceğiniz bir kaç dakika size özel, rahatsız edilemeyeceğiniz anlardır.  Bu zaman dilimini iyi kullanın ve aramoterapi yağları, ferahlatıcı peeling ve duş jelleriyle kendinizi şımartın.

Iş yerinde öğle saatlerinde arada bir kaçamak yapın.  Bu süre içinde zevk aldığınız şeyleri yapın, bir parka gidin, derin derin havayı soluyun, zihninizi boşaltın;  ya da alışverişi seviyorsanız bu süreyi bir AVMde değerlendirin.

“Sessiz Zaman” Aktivitesi

Eğer çocuklarınız öğlen uykusu uyumayacak kadar büyümüşse, “Sessiz Zaman” aktivitesi

düzenleyin.  Bu süre içinde (yarım saat ya da 1 saat) kendi başlarına odalarında oyun oynayarak ya da kitap okuyarak zaman geçirebilirler.  Bu aktivitenin ertesinde hep birlikte kendinizi bir dondurma vs ile ödüllendirebilirsiniz.

Tüm aktivitelerinizi, kendinize ayıracağınız zaman dilimlerini ciddiye alın ve ajandanıza işaretleyin.

İşe Giderken

İşe giderken yolda geçirdiğiniz zamanı telefon konuşmaları vs ile değil de, zihninizi dinlendirecek şekilde değerlendirin.  Müzik dinleyin, ya da sadece kendinizi dinleyin!  Çok basit görünüyor ama işe yarıyor.

“Kutu” Tekniği

Çocukların en sevdiği oyuncaklardan oluşan bir kutu hazırlayın ve çok yorgun olduğunuz anlarda bu kutuyu oynamaları için çıkarın.  15 dakika kadar oynamalarına izin verin.  Kutunun içindekileri zaman zaman değiştirin.  Değişik kitap, dergi, süt ve çikolata vs de ekleyebilirsiniz.

Çocuklarınızı Ev İşlerine Dahil Edin

Onlara küçük sorumluluklar yükleyerek, ev işlerine katkıda bulunmalarını sağlayın.  Ev işlerini onların oyun ya da TV zamanlarına denk getirmeyin, onlar kendi başlarına oyun oynadıklarında, siz de bu süreyi dinlenmek için kullanın. Ayrıca bu şekilde sorumluluk almayı da öğreneceklerdir.

Bekar anneler kız çocukları için rol model olmakta sorun yaşamazlar, ancak erkek çocuklar sözkonusu olduğunda, onların ihtiyaçlarını karşılamak zor olabilir.  Ancak burada kullandığımız “zor” kelimesi, çocuklarını kötü yetiştirecekleri anlamına ASLA gelmemektedir.    

Eğer bekar annenin arkasında aile desteği var ise, babadan boşalan erkek rol modeli kimliği, ailenin diğer bireyleri (büyükbaba, dayı, amca ve ya aile dostları) tarafından örnek olma, öğüt verme ya da birlikte bir takım aktivitelerde bulunma şeklinde doldurulabilir.

Biz bu konuda destek alamayan bekar anneler için bir kaç öneri sıralamak istiyoruz.

Çocuklarınız ihtiyaç duyduğunda onlarla vakit geçirin. İhtiyaçlarını karşılamak için çalışmak zorundasınız ancak bu stresinizi onlara yansıtmamaya çalışın.  Onlara destek olmanın yanı sıra, okul ve genel ihtiyaçlarını da tek başınıza takıp etmelisiniz.

Çocuklarınızı babalarına karşı olumsuz duygular ile beslemeyin.  Bu şekilde sadece kendi işinizi daha da zorlaştırırsınız.  Sizin eşinizden ayrılmanız, eski eşinizin kötü bir baba olacağı anlamına gelmez. 

Çocuklarınız üzerinde onların babasız kaldığını düşünerek aşırı korumacı davranmayın.  Gözünüz üzerlerinde olsun ama özgürce kara alabilsinler.

Bekar anne olarak daha fazla sorumluluğunuz var.  Çocuklar bazen hırçınlaşacak ve sizi üzecektir.  Zaman zaman bunalarak ve umtsuzluğa düşebilirsiniz ama onların çocuklarınız olduğunu ve sizin onları sevdiğiniz kadar onlarında sizi sevdiğini unutmayın.  Eğer sizi ayrılık konusunda sözlü olarak suçlasalar bile, bekar anne olmanız onların sizi daha az seveceği anlamına ASLA gelmez.

Anne baba rolünü eşzamanlı oynayacaksınız, aradaki dengeyi bulmalısınız.  Rol paylaşımı yapamayacağınızdan, çocuğunuzun hayatının her alanından sorumlusunuz.

Bekar annelerle ile iletişim kurun.  E-posta yoluyla, internetteki gruplar aracılığıyla problemlerinizi paylaşırsanız bu hem sizi rahatlatacaktır, hem de çözüm üretmede birbirinize destek olabilirsiniz.

Öncelikle bu durumun çocuğunuzun hatası olmadığını bilmesi gerekiyor.

Çocukların önünde sizi terk eden eşiniz hakkında kötü konuşmayın.

Sık sık çocukların güvenini tazeleyin, bu duruma alışmaları için zaman tanıyın.  Her çocuk için bu süre farklı olacaktır. 

Duygularınıza hakim olun.  Çocukların anne ve ya babalarının her tür duygusunu tabi ki görebilir, bunlar insanlara özgü doğal reaksiyonlardır ancak kendi terkedilmişliklerini kavrayamaz ve sizin terkedilmenizden de kendilerini sorumlu tutarlar.

Çocuklarla tüm iletişim kanallarınız açık tutun.  Her tür düşünce ve duygularını sizinle rahatlıkla paylaşabileceklerini hissetmeliler.

Çocuklara yalan söylemeyin.  “Siz uyurken baban/annen aradı” demek kendilerini daha iyi hissetmelerine neden olmayacaktır.  Ama şunu söyleyebilirsiniz “Annen/baban sizi çok seviyor.”

Boşanma ertesi kederden öfkeye kadar çocukların değişik duygulara hazırlıklı olun.  Kriz anlarında onları oyalabilecek, yoğun ve şiddetli duyguları ile başetmelerini sağlayacak çözümler/aktiviteler aklınızda hazır bulunsun.  Ağaca ya da su birikintisine/denize vs taş atmak gibi.

Çocukların ayrıldığınız eşinizi aramasını, mektup yazmasını, aracı kişiler (anneanne, babaanne, teyze, hala vs) ile mesaj göndermesini sağlayın.

İhtiyaç duyduğunuzu hissettiğiniz anda profesyonel yardım almaktan kaçınmayın.  Sizinle aynı durumda olan bir çok kişi olduğunu, gerekirse mail grupları vs aracılığı ile birbirinize destek olabileceğinizi, çözümler geliştirebileceğinizi unutmayın.

Boşanma ertesi birçok anne baba, suçluluk duygusuyla çocuğa sınır çizmez ve kural koymazlar; önceden yerleşmiş olan kuralları ve sınırları da esnetirler.  Ancak bu çocuğa fayda yerine zarar verir.  Çocuklar sınırlarını bilmelidirler.  Aslında çocuklar kendilerini güvende hissetmek için bir düzene ihtiyaç duyarlar.  Yapması ve yapmaması gerekenleri belirleerek sınırlarını çizdiğinizde, hem kendi davranışlarının sorumluluğunu taşıyacak hem de kendini güvende hissedecektir.  Disiplinde tutarlı olmak çocuğun sınırlarını çizilmesine yardımcı olur.  Her Cuma diğer ebeveynin evine giden çocuk için, kendi evindeki sınırlar, kurallar ve disiplin aynı şekilde devam etmelidir.  Bu yüzden ayrıldığınız eşinizle çocuğunuzun disiplini ve koyulacak kurallar konusunda ortak kararlar alın ve buna bağlı kalın.  Eğer bu durum söz konusu değilse, yani eşinizle aranızda bu konuda bir anlaşma sağlanamıyorsa, ya da disiplin konusunda aldığınız ortak kararlara sadık kalmıyorsa, o zaman   çocuğunuz eve geldiğinde sizden ayrı kaldığı süre zarfında yaptığı hatalarla ilgili onunla konuşun, gerekiyorsa ceza verin.  Böylece disiplinin, gittiği diğer evde uygulanmasa bile, geri döndüğünde aynen devam ettiğini ve evden ayrı kaldığı dönemdeki hatalarının geri döndüğünde bir bedeli olduğunu öğrenecektir. 

Disiplin yükünü büyükanne, öğretmen, psikolog ile de paylaşabilirsiniz.  Bazı durumlar için onların kural koymasını isteyebilirsiniz.

Aslında bütün alınması gereken kararların altında duygular yatar, çözülmeyi bekleyen her bir konu kendi başına can sıkıcı ve üzücüdür.  Kızgınlık, gücenme, depresyon, korku gibi olumsuz duygular boşanma süresince almanız gereken önemli kararlarınızı etkileyecektir.  Tüm bu olumsuz duygular acele ve sağlıksız kararlar almanıza yol açabilir.

Hiç kimse ileride sevgim bitecek ve boşanacağım düşüncesi ile evlenmez.  Zor zamanlarda alınan zor kararlar genelde sağlıksızdır ve beraberinde daha büyük problemler getirebilir.  Tüm bu süreç içinde en çok üzülen ve zarar gören çocuklardır.  Malların veya evin paylaşımı; ya da çocukların kimde kalacağı değildir çocukları en çok etkileyen.  Çocukların hem boşanma süresi ve sonrası, hem de gelecekteki ilişkilerinde onları asıl etkileyecek olan, boşanma sürecinde eşlerin arasındaki çatışma ve sürtüşmenin derecesidir. Bu yüzden ayrılık kararı alındıktan sonra profesyonel destek almak uygun olabilir.  Dışarıdan profesyonel bir göz daha sağlıklı kararlar almanıza yardımcı olabilir.

Ayrılığın sebebi artık birlikte sürdüremeyeğinizi düşündüğünüz ortak hayatı sonlandırma arzunuz, ancak çocuklarınızın sağlıklı gelişimi ve bakımı için aranızda saygılı ve süregelen bir ilişki olmalıdır.  Kısacası, bu zorlu süreçte olumsuz duygularınızın kendi davranışlarınızı ve çocuklarınızı etkilemesine izin vermeyin.

Araştırmaların gösterdiği ise son dönemlerde boşanmaların belirgin düzeyde arttığı. Eşler arası çatışmaların uzun süreli olması ve çözülemeyecek bir boyuta gelmesi kadını  veya erkeği boşanma sürecine götürmektedir. Boşanma gerçekleşmeden önce bu kararın aile danışmanlığı ya da evlilik terapisi ile bir uzmanla birlikte değerlendirilmesi çok daha doğru olacaktır. 

Tartışmaların, kavgaların, çatışmaların sürekli olduğu bir aile ortamında eşlerin ilişkilerini sağlıklı değerlendirmeleri ve evliklerini bitirme konusunda sağlıklı karar vermeleri beklenemez. Problemli evliliklerde eşlerden birinin ya da her ikisinin psikolojik sorunlar yaşaması olasıdır.Tedavi veya destek için kliniğe başvuran kişiler daha çok depresyon, anksiyete, psikosomatik vb  şikayetler iletmektedirler. Ayrıntılı değerlendirmelerde asıl sorunun mutsuz evliliklerinden kaynaklandığı tespit edilmekte ve kişiler evlilik terapisine yönlendirilmektedir.

 Eşinden ayrılma düşüncesiyle evlilik terapisine gelen bir eşe verilecek yanıt bu kararın verilmesi için ilişkinin düzelmesinin beklenmesidir. Belli bir süre( ortalama onbeş gün) birbirleriyle yüz yüze görüşmemeleri, birbirlerinden haberdar olmamaları, evlerini ayırmaları,  telefonda dahi görüşmemeleri önerilir. Terapinin başlangıcında eşine yoğun kızgınlık duyguları besleyen, onu hayatından çıkarmakta kararlı olan eş başta bu bekleme sürecini reddetse de terapi süreci içerisinde bu önerinin ne kadar sağlıklı olduğunu görecektir. Gerçek duygularının aslında bu duygular olmadığını , bu kararı aslında sadece o anki kızgınlık duygularıyla verdiğini fark edebilir ve evliliğine devam edebilir. Ayrılma kararının ertelenmesi sürecinde terapist ile beraber sorunlar tüm boyutuyla tek tek ele alınır, tarafların olumlu olumsuz tüm duygu, düşünce ve davranışları analiz edilir , yaşanan çatışmalarda eşlerin üstlendiği yanlış roller tespit edilerek aslında sağlıklı bir ilişki modeli yaşamadıkları eşlere objektif bir şekilde gösterilir ve sağlıklı bir ilişki için takip edecekleri yolları belirlemelerine yardımcı olunur. İlişkisini daha sağlıklı değerlendirebilecek bir düzeye gelen( yada depresyondan çıkan) eş artık evliliğinin devam edip etmeyeceğine kendisi karar verecektir.

Evlilik terapisinde amaç; ilişkiyi sağlıklı hale getirmektir.Aslında sorun olan, o anki yaşanan problem değil ilişkinin kendisidir. Bu nedenle sadece sorunun çözülmesi evliliği kurtarmaz evliliği kurtaran ilişkinin düzelmesidir.Çünkü eşler arasında kurulan sağlıklı ilişkilerde yaşanacak tüm problemler karşılıklı konuşularak evliliğe zarar vermeden çözülecektir. Sorunlu ilişkilerde eşlerin şikayetleri genellikle şu şekillerdedir.

“sen önceden hiç böyle değildin, artık çok değiştin, beni dinlemiyorsun bile..”
“beni hiç anlamadın..”
“hep böyleydin ve hiç değişmeyeceksin!”
“artık sana da bu evliliğe de dayanamıyorum.
“beni sevmiyorsun, artık bana değer vermiyorsun”
“seninle artık birlikte olmamın anlamı yok ben bu evliliği artık bitiriyorum.”

Bu düşüncelere sahip olan,birbirlerinin dediğine tahammül edemeyen, oturup birlikte bir şeyler paylaşamayan, ufak şeylerde çok büyük tepkiler gösteren, birbirine dokunmayan, cinsel ilişkide bulunamayacak noktalara gelen, evliliğinden artık doyum alamayan mutsuz çiftlerin ilişki boyutlarının değerlendirilmesi gerekmektedir.  Terapide her birey yaşanan problem karşısında kendi düşünce ve duygularını ortaya koyarken terapistin yaptığı eşlerden her birinin;

-Diğerine duygu ve düşüncelerini rahatlıkla ifade edebilmesine
-diğerine karşı incitici bir davranışta bulunmamasına
-diğerinden beklentilerini açıkça ifade edebilmesine
-diğerinin bazı davranışlarını olduğu gibi kabul edebilmesine
-diğerinin duygu ve düşüncelerini anlamasına
-diğerini doğru bir şekilde dinlemesine yardımcı olmaktır.Tüm bu davranışların yapıldığı bir evlilikte doyum sağlanmış olacaktır.
 

Evlilik terapisinde eşlerin  her ikisinin varlığı çok önemlidir. Bazen toplumsal baskılar ve kişilik yapıları nedeni ile diğer eş terapi sürecine katılmayabiliyor. Bazen de kızgın olan eş diğer eşi cezalandırmak için terapi sürecine katılmayı reddedebiliyor. Bir taraf ilişkiyi düzeltmeye ve evliliği kurtarmaya çalışıyorken diğer tarafın duyarsız kalması işi içinden çıkılmaz bir hale getirebilir. Böyle bir durumda yapılması gereken terapiye tek taraflı da olsa başlanması gerektiğidir. Tek taraflı olarak evliliği kurtarmak zordur ama yine de sizin ilişkideki rollerinizi görmeniz,  kendinizi fark etmeniz, çatışmaları çözümlemeniz, ilişkinizi düzeltmeniz belki de onu terapiye ikna edecek yolları bulmanız açısından önemli olacaktır. Eşlerden birinin kendini değiştirmesi, düzeltmesi ve ilişkide gelişme sağlanması diğer eşi de terapi sürecine sokabilir.

Ayrılma kararıyla geldikleri danışma merkezlerinden terapi süreçleri sonucunda  birbirlerini sevdiğini söyleyerek el ele çıkan eşlerin sayısı az değildir. Evlilikteki problemler, tartışmalar, anlaşmazlıklar, uyuşmazlıklar siz evli kaldığınız sürece devam edecek bunların olmamasını istemek, beklemek boşuna önemli olan çatışmalarınıza çözüm yolları bulabilmek,karşılıklı problemleri dile getirebilmek, kendi davranışlarının farkına vararak eşin duygu ve düşüncelerini anlamaya çalışmak. O zaman ilişkinizi belli bir dengede tutarak “eşimi çok seviyorum, mutlu bir evliliğim var” diyebilirsiniz. Boşanma kararıyla çıkan eşler ise; bu kararlarını sağlıklı bir şekilde değerlendirdiklerinden gelecekte hiç pişmanlık duymadan , geçmişin izlerini üzerlerinde taşımadan mutlu bir birey olarak yaşamına devam edebilecektir.

Psikolog Eda Gökduman

www.edagokduman.com